
Dat is typisch Polen C, zegt Szymon langs de neus weg over een provincieplaatsje in het oosten van het land. We lopen door een typische Polen A wijk in Warschau. De kantorenflats glimmen in de zon en de sushibars zijn druk bezet. Naast ons zet een zakenman zijn stationwagon in een parkeervak en doet voor hij de winkel ingaat nog snel een greep in de berg tulpen in zijn kofferbak. De traditie van internationale vrouwendag wordt hoog gehouden, al gaat het dan wat routineus. Ik begrijp precies wat Szymon bedoelt met A, B en C, maar het gemak waarmee de stempels gedrukt worden is verbazingwekkend. In de hele regio wordt veel onderscheid gemaakt tussen de grote stadsbewoners en 'de rest'. In Belgrado wordt met dedain over de zuid-Serviërs gesproken. De Roemenen hebben meer dan één grote stad om uit te kiezen, maar praten ook over hun rurale mede-Roemenen als kwamen zij van een andere planet. Maar in geen land wordt er zo ver in gegaan als in Polen. De A, B en C-versies van Polen zijn een rangorde. Polen A is weldenkend, Westers georiënteerd en relatief rijk. Polen C luistert naar
Radio Maryja en is oud en arm. Polen B is de veel moeilijker te omschrijven midden categorie die wel katholiek is, maar ook op zondag bij de Tesco gaat shoppen en bij de
verkiezingen liever thuis blijft (aanvullingen zijn welkom).

Verstandige jonge mensen uit Polen C verhuizen naar Polen A of het buitenland. Szymon vertelde een mopje dat de ronde doet. Een keiharde
punchline zit er niet in, maar het is wel illustratief voor de manier waarop hoogopgeleiden over de Poolse arbeidsmarkt praten: een Poolse moeder komt bij het arbeidsbureau om werk voor haar zoon te zoeken. ,,Hij kan metselaar worden," zegt de juffrouw achter de balie. ,,Duizend euro per maand." (een heel goed salaris in Polen). ,,Oh, nee," reageert de moeder. ,,Dat is veel te veel. Zoveel is hij helemaal niet waard. Heb je niets anders?" De medewerkster rommelt even door haar kaartenbak en komt met een functie voor assistent metselaar tevoorschijn. Verdiensten 500 euro. ,,Oh, nee, veel te veel. Dan houdt hij veel te veel over voor drank," reageert de moeder. ,,Een honderd euro baan zou goed zijn." De vrouw van het arbeidsbureau kijkt haar medelijdend aan. ,,Die banen heb ik wel, maar die zijn alleen voor afgestudeerden." UPDATE: Ik schijn ernaast te zitten. De A, B (en soms ook C en voor de grap D)-indeling is hoofdzakelijk geografisch. Polen A is alles ten westen van de rivier de Wisla (Duits: Weichsel). Polen B is alles ten oosten daarvan. C en D zijn de arme vlekken in beide.